Tư thế và tâm thế tạo nên con người

Tư thế và tâm thế (mind-body connection) có mối liên hệ như thế nào với nhau? Liệu có thể chỉnh đốn lại cả hai cùng lúc?


(Hình ảnh: Wixmedia)

Đầu tiên hãy làm một đánh giá nhỏ về tư thế ngồi hiện tại của bạn.

  • Bạn có đang tận dụng nhiều không gian nhất có thể? Vai bạn mở rộng, lưng thằng, đầu thẳng và thậm chí bạn còn giơ hai tay lên sau đầu một số lúc để thoải mái ?
  • Hay bạn có đang làm cho mình trông nhỏ hơn bằng cách ngồi thu lại, lưng hơi cong, đầu và vai hơi rụt lại?

Của tôi là tình huống thứ hai. Tôi cũng đang ngồi thu mình như vậy, và tôi chỉ có thể tự chỉnh đốn sau khi tự nhắc mình hoặc được nhắc nhở. Và giờ thì tôi đã ngồi thẳng để tiếp tục bài viết này.

Mối liên quan giữa tư thế và tâm thế (body-mind connection)

Quay trở lại đánh giá về tư thế hiện tại. Tư thế đứng của tôi cũng không khá hơn là bao với lưng hơi cong, cổ cúi xuống và phần hông đưa ra trước (lưng tôm), bắt đầu từ khi nào tôi cũng không nhớ rõ. Nhưng có một điều chắc chắn là những khi đó tâm trạng tôi đang trải qua lo lắng, tự ti, sợ sệt hoặc xấu hổ. Bạn sẽ có thể vô tình nhìn thấy tư thế của mình khi đi ngang qua cửa kính, hoặc bất chợt nhìn vào gương, hoặc ai đó chụp lén. Trong lúc bất chợt nhìn thấy đó, tư thế của bạn như thế nào và tâm trạng của bạn ra sao?

Đối với các nhà khoa học, đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tư thế (embodied cognition - nhận thức biểu hiện) có liên quan đến mức độ tự tin và cảm nhận quyền lực. Những ai có tư thế mở rộng (expansive/high-power pose) với đầu thẳng, cánh tay và khuỷu tay ở xa cơ thể dù chỉ trong một phút không chỉ cảm thấy nhiều năng lượng hơn, quyền lực hơn mà còn có sự thay đổi về hormon với chỉ số testosterone tăng cao hơn và giảm hormon cortisol gây ra stress (Psychological Science , 2010). Với thí nghiệm này, có thể kết luận rằng “Khi thay đổi tư thế của cơ thể, cá nhân đó có thể chuẩn bị tâm thế và tư thế tốt hơn để đương đầu với những tình huống khó khăn và căng thẳng”.

Một thí nghiệm khác cũng đã chỉ ra rằng những người có tư thế ngồi mở rộng (hai chân bắt chéo lên bàn, hai tay và vai đưa lên sau đầu) có xu hướng chấp nhận rủi ro cao hơn những người có tư thế đóng (hai chân khép lại, tay để trên đùi, vai xuôi xuống) khi chơi blackjack.

Tư thế còn phản ánh liệu bạn có thật sự tự tin vào bản thân hay không. Trong thí nghiệm của Social Psychology năm 2009, các ứng viên được chia nhóm theo kiểu ngồi và được yêu cầu viết lại điểm mạnh, điểm yếu của bản thân khi ứng tuyển vào một công việc. Kết quả cho thấy những ai có tư thế ngồi với lưng thẳng, ngực và vai mở (“confident” posture) tự chấm điểm mình cao hơn, tự tin về bản thân hơn so với nhóm còn lại có tư thế ngồi co rúm, mắt nhìn xuống chân (“doutful” posture).

Nếu như tư thế ảnh hưởng đến tâm thế, thì tâm thế có thể ảnh hưởng đến tư thế không?

Đối với mối liên hệ theo chiều ngược lại này, các nhà khoa học cũng đã nghiên cứu và đưa ra những cảnh báo.

Amy Cuddy là một giáo sư và nhà nghiên cứu xã hội học tại đại học Harvard. Trong một phần nghiên cứu về tâm thế và tư thế của mình, cô đã thực hành với lớp học MBA của mình. Amy nhận thấy rằng trong lớp có sự phân chia rõ rệt giữa hai loại tư thế và điểm số. Những ai có tư thế mở rộng thường chọn những vị trí đẹp trong lớp, phát biểu thường xuyên và có sức ảnh hưởng với các đồng môn, dẫn đến điểm số tham gia cao hơn. Ngược lại, những ai yên lặng và rụt rè thường không được để ý và cũng ít khi được đánh giá là tham gia sôi nổi. Tất nhiên, yếu tố giới tính cũng ảnh hưởng khi mà số lượng nam giới có sẵn tư thế này nhiều hơn nữ giới, và nữ giới thường không được đánh giá cao nếu có những tư thế này.

Vậy thì, quay trở lại mối liên hệ giữa tâm thế - tư thế theo chiều này, Amy đã đặt ra câu hỏi cho đồng nghiệp của cô ở đại học Berkely, Dana Carney, rằng liệu chúng ta có thể “fake it till you make it”, giả vờ cho đến khi đạt được nó hay không? Rằng liệu chúng ta có thể tập các tư thế trong một lúc và đạt được trạng thái khiến chúng ta cảm thấy quyền lực hơn?


Thử làm tư thế này trong hai phút, bạn cảm thấy thế nào? (Hình ảnh: Wikipedia)

Chúng ta biết là khi vui chúng ta cười, và kể cả khi chúng ta ngậm cây bút qua hai hàm răng cuối cùng cũng khiến chúng ta vui được một chút. Vì vậy đó là mối quan hệ hai chiều, khi bạn cảm thấy quyền lực hơn, bạn có những tư thế mở rộng, và khi bạn muốn đạt được trạng thái bằng cách giả mạo những tư thế này, bạn cũng thật sự cảm thấy quyền lực hơn. Tuy nhiên, luôn có cảnh báo. Vì bạn đang “fake it till you make it”, hiệu ứng có thể giảm đi và cho dù bạn có thực sự cảm nhận được hiệu ứng đó thì cũng sẽ chỉ kéo dài trong chốc lát.

Làm thế nào để ứng dụng vào bản thân?

Chúng ta đã biết ở trên hai yếu tố sinh học chính khiến cho chúng ta cảm thấy quyền lực hơn đó là sự gia tăng testosterone và giảm cortisol. Amy đã thực hiện thí nghiệm tiếp theo tập trung vào hai yếu tố này.

Amy thiết lập một buổi phỏng vấn tuyển nhân viên và yêu cầu tách ra hai nhóm để thực hành hai kiểu tư thế đối lập trong hai phút trước khi vào phỏng vấn. Kết quả là những người thực hành tư thế mở rộng có lượng testosterone tăng cao hơn trước đó 20% và giảm lượng cortisol đi 25%. Với những người thực hành tư thế kém quyền lực hơn lượng testosterone giảm đi 10% và lượng cortisol tăng lên 15% so với trước đó.

Sau tất cả, nhà tuyển dụng một lần nữa xem lại các băng ghi hình của buổi phỏng vấn (họ không được biết ai thực hành tư thế nào) và được yêu cầu lựa chọn ra những ứng viên mà họ muốn tuyển dụng. Kết quả họ đã chọn toàn những người đã thực hành tư thế quyền lực.

Vậy thì không lẽ mỗi khi nói chuyện hay làm việc tôi đều nên ở tư thế quyền lực? Ôi chắc chắn là không rồi. Đừng làm vậy. Điều đầu tiên để bắt đầu vẫn là đến từ nội lực bên trong chúng ta. Nếu chúng ta muốn thay đổi, chúng ta sẽ chuẩn bị thể lực và trí lực. Và khi chúng ta chuẩn bị đối mặt với căng thẳng hay áp lực cần phải thể hiện bản thân thật tốt để cảm thấy xứng đáng, hãy tìm một không gian yên tĩnh chỉ có mình bạn và thực hành tư thế quyền lực trong hai phút.

Tôi đã trải qua sự xấu hổ, tự ti, lo lắng, sợ sệt và dẫn đến tư thế cúi ròm khom lưng một cách hèn nhát đó. Vậy thì tôi phải tự thay đổi bắt đầu từ nội tâm mình. Rằng mình còn có ích, mình có quyền mưu cầu hạnh phúc và được đón nhận. Tư thế quyền lực chỉ là một trong những biểu hiện của nội tâm tôi.

Những người đồng hành hoặc bạn bè cũng là một nguồn động lực giúp tôi trong quá trình cải cách bản thân. Họ đã nhắc nhở tôi, củng cố niềm tin của tôi mỗi khi tôi vươn ra để kết nối với họ (khi tôi tự ti và mặc cảm, tôi không muốn gặp hay nói chuyện với bất cứ ai, khó khăn lắm mới tìm được cơ hội để tiếp xúc với người khác).

Tâm thế đã có bài tập, vậy còn tư thế, làm thế nào để cải thiện? Well thì mình tập tự điều chỉnh với các bài tập với cổ, vai và cánh tay để quen với tư thế mới thôi nào.

Nói tóm lại, ngay khi ngồi gõ những dòng này, tôi đã cảm thấy khá hơn một chút và tư thế của tôi cũng được giữ vững. Và từ hôm nay tôi cũng xin khắc cốt ghi tâm những dòng nhật ký của Marcus Aurelius trong cuốn Meditations như một loại thần chú cấp tốc: “Đứng thẳng, không phải nắn thẳng”.

Sài Gòn, 03/09/2020

6 Likes

Bài chia sẻ của chị rất hay ạ!
Em thấy mình cũng nên bắt đầu chỉnh sửa các tư thế của mình để được tốt hơn.

Cám ơn em @DoHiep . Tập xong chia sẻ vô đây luôn nè. Ví dụ em duy trì được tư thế trong mấy ngày? Sự tự tin tăng lên bao nhiêu %? Chị sẽ rất cảm kích nếu có thêm số liệu đó :hugs:.

1 Like

Lâu rồi mới lại thấy @kathan viết gì đó :)))

Nice writing, em.

Haha thanks anh @tu.bui . Bình thường em xàm quá mà :)))