Chân dung của một Digital Marketer

Rất nhiều bạn hỏi mình: Làm Digital marketing là làm những gì ? Em học trường ABC, em có bằng XYZ, em rất đam mê TPL thì liệu có thể đi làm Digital được không ? Nhưng có nhiều bạn sau 1 thời gian làm Digital rồi lại than thở rằng: chẳng lẽ em tốt nghiệp ĐH ra rồi mà đi quản lí fan page, spam forum, viết blog hay sao?

Có 1 số bạn đã đi làm Marketing (truyền thống) hoặc các ngành khác lại nghĩ rằng Digital khó lắm, phải biết về Tech, phải am hiểu các công cụ. Thực sự không cao siêu đến thế. Trong 6 tháng thì bạn có thể tự tin làm chủ mọi thứ về Digital, chỉ cần có NỀN TẢNG và sự RÈN LUYỆN.

NỀN TẢNG
- Học thuật: Digital marketing thì vẫn nằm trong Marketing thôi. Các lí thuyết về 7P, Marketing Mix, Định vị….chính là nền tảng. Sách của Phillip Kotler, Al Ries là bắt buộc. Thậm chí sách giáo trình của các trường ĐH VN cũng ổn mà. Một số course trên Coursera, Udemy hay Brandsvietnam cũng rất dễ tiếp thu và có thể học mọi lúc mọi nơi. Đừng lười quá là được
- Tư duy: làm gì cũng cần phải có tư duy phù hợp. Với Marketing, bạn cần kết hợp giữa tính Logic (để phân tích) và tính Sáng tạo (để có nhiều ý tưởng). Trong thời đại số thì cần thêm Tư duy mở (để sẵn sàng tiếp thu cái mới), Tò mò (để khám phá cách thức mới) và Tổng hợp (để đoán nhận được các xu hướng)

RÈN LUYỆN
- Xắn tay lên mà làm: nhiều bạn cứ nghĩ Marketing tức là làm Chiến lược và đưa ra kế hoạch. Mình có làm Giám khảo ở 1 số cuộc thi Marketing cho SV thì cảm thấy rất lo lắng. Chưa từng làm, chưa quay cuồng với áp lực công việc thì làm Chiến lược bằng tưởng tượng hay sao ? Trừ khi bạn là thiên tài.
Các bạn trẻ mới có 1, 2 năm kinh nghiệm cũng rất hay thích ghi vào bản CV là em thích/ hoặc em có năng lực làm Chiến lược. Quả thật là điều sai trái :smiley: Chiến lược thường phải do các cấp Senior dạn dày kinh nghiệm làm, các bạn trẻ đa phần chạy việc thôi. Nhưng chạy việc thì không có gì sai cả. Một bạn viết content cho fan page tốt, hoặc biết làm SEO thuần thục cũng rất được trọng vọng, ngoài làm cty vẫn có thể kiếm thêm được từ freelancer. Nên đừng có coi thường việc thực hành.

  • Đừng ngại làm những việc “thấp cấp". Có nhiều việc rất “tay chân" như seeding, chat support khách, gửi mail thông báo, viết blog……Hãy làm với thái độ tích cực, để tâm vào để cải tiến.
    Ví dụ: Một cái mail đơn giản nếu dùng từ không cẩn thận có thể như tát nước vào mặt khách hàng. Một đoạn chat vô cảm chẳng khác nào đuổi khách. Rất nhiều bạn mới vào nghề sẽ mắc phải cái lỗi này. Ẩn sau đó là các bài học Marketing vô giá. Xưng hô và hành văn như thế nào là Copywriting. Đối thoại và tạo sự hứng khởi cho khách chính là Customer experiences. Thúc đẩy khách hành động chính là Sales.

CHUYỆN CỦA MÌNH - Có lẽ là điển hình cho 2 điều vừa chia sẻ

Background mình là Software developer, thời đầu thì làm Mobile game, sau làm về Website. 11/2008 mình là developer chính website của campaign “Closeup - Tìm em nơi đâu”. Khi website xong thì mình được giao làm thêm việc support chat cho mấy bạn vào chơi game (trên web) và cùng mấy bạn khác đi seeding trên các forum và yahoo blog (thời đó còn thịnh). Khá nhiều việc không tên như Report, kéo traffic, chặn cheating…Mỗi việc như thế đều rèn luyện cho mình 1 kĩ năng đáng giá.

  • Đọc số bằng Google analytics để tối ưu. Và nắm được 1 số kĩ thuật để “điều chỉnh" số liệu theo ý muốn, qua đó cũng hiểu thêm về ý nghĩa cụ thể của các Metrics - Viết tool gửi message hàng loạt trên Yahoo messenger, Forum và Yahoo blog để kéo traffic (1 kĩ thuật cơ bản về Growth hacking). Về sau bọn mình phát triển thành tool add friends và gửi message hàng loạt trên Facebook (thời 2009). Bán click từ Yahoo và Facebook bằng “spam" tin nhắn là 1 dịch vụ nuôi sống startup mình thời đầu. Không có gì quá hay ho để tự hào, nhưng bài học về sự sáng tạo là vô cùng giá trị

  • Viết blog. Một ngày đẹp trời thì bạn blogger chính của “Closeup - Tìm em nơi đâu” bị ốm, nên cần 1 người viết thay. Lúc đó đang thất tình nên mình ngồi 1 đêm viết cũng xong được 1 bài, so ra cũng 9/10 với bạn kia. Đó là trải nghiệm đáng giá về Copywriting, sau này mình có thể tự tin viết cả PR lẫn Social lẫn Blog. Giờ là viết ebook :smiley:

  • Chăm sóc khách hàng: mỗi ngày có đến vài trăm bạn “trẻ trâu" lên web để tham gia thi trúng giải, bên cạnh việc hỗ trợ về lỗi đăng bài thì các bạn ấy còn có nhu cầu tâm sự từ sáng tới đêm (qua yahoo). Qua đó mình học được cách lắng nghe và hiểu “cư dân mạng".

  • Networking: việc đi seeding bắt buộc phải kết nối với các Admin forum và các yahoo hot bloggers - những nhân vật có quyền lực trên mạng thời đó.

full stack 01.PNG
*

> Xem thêm case study khá kinh điển này Review: Close Up “Tìm em nơi đâu” - Mổ xẻ một case-study về Viral Marketing

Sau này mình còn tiếp tục đóng vai trò đó trong các dự án tiếp theo khá nổi tiếng như “Nescafe - Cùng trò chuyện” (2009), Castrol bóng đá (2010), Nestle 100 năm (2012), Samsung (S1/ S2/ Note 1/ Note 2/ The voice), Microsoft Window 8 (2012). Mình đã chuyển dịch từ 1 bạn Software thuần tuý thành một Digital marketer thực chiến theo cách đó.

Xem thêm case study về NESCAFE Nescafe “Cùng trò chuyện”: Học cách làm plan qua một “integrated campaign” điển hình,

Với các bạn Digital marketer dưới 3 năm, bên cạnh NỀN TẢNG và TƯ DUY, cần “mài dũa" một nhóm Kĩ năng để thực sự GET IT DONE, tránh việc gì cũng làm dở dở ương ương.

Nhóm Kĩ năng về Phân tích & Tối ưu
Mình cho rằng đây là công việc khác nhất so với marketers truyền thống Đương nhiên Marketer nào cũng phải có kĩ năng đó. Nhưng Digital platform đem tới cho Marketer những nguồn dữ liệu đa dạng, luôn tươi mới và đầy bí ẩn. Việc nắm bắt và thấu hiểu được số liệu sẽ giúp Digital marketers đưa ra các quyết định có tính chắc chắn cao hơn và liên tục hơn

  • Google analytics: giúp bạn hiểu rõ hành vi của khách trên website, từ đó biết cần tập trung cải thiện UX/ Content/ Phễu như thế nào. Nếu làm các vị trí sâu hơn về Ecommerce hoặc Game thì bắt buộc phải nắm rất kĩ về các khái niệm Conversion, Assist, Attribution, Ecommerce tracking….Còn nếu chỉ làm các vị trí chung về Marketing thì nắm được Sessions, Time on site, Bounce rate, Pageviews, Event…là đủ. Trông khá dễ đọc và dễ hiểu, tuy vậy nhiều bạn khá lười để đọc nó, dẫn đến tâm lý ngại số. Đi sâu thì Google analytics khá vi diệu, các bạn đọc thêm ở các bài này
  • List item

Google Analytics là gì? 9 KPI quan trọng thành công website

  • List item

Google Analytics Và Tại Sao Nó Không Chính Xác.

  • Các tool Analytics khác sẽ đi chuyên sâu vào từng phần của Digital platform. Ví dụ Heatmap để tracking hành vi theo dõi content trên website, Hotjar/ Mixpanel/ Yandex có thể thay 1 phần Google analytics, Appsflyer để tracking App, Similarweb/ Ahrefs để tracking 1 website bất kì, Comscore để tracking số liệu các website theo dạng Panel.

  • Facebook fan page insights/ Instagram insights/ Youtube insights/ Group insights: là những công cụ cơ bản để theo dõi sức khoẻ và sự phát triển của 1 kênh. Các thông số tập dung chủ yếu vào Impressions → Reach/ Views → Users/ Fan → Engagement , chia theo các Content, Vị trí và Thiết bị. Nếu muốn đánh giá các xu hướng bên ngoài thì dùng thêm các tool về Social listening như SocialHeat, Buzzmetrics….

  • Các công cụ đánh giá Search khá thịnh hành như Ahrefs/ Moz: cho biết nhu cầu tìm kiếm của người dùng và mức độ hiển thị của Website trên Search engine, đồng thời chấm điểm website dựa trên các tiêu chí về Technical và UX. Khá hữu ích cho những bạn muốn tối ưu website và Search.

Có thể hơi nhiều, nhưng cần thiết. Đa số các tool đều có nguyên tắc đo lường và đọc số liệu giống nhau, nên thực ra biết khoảng 5 tool là đủ. Sâu hơn thì biết vận dụng nhiều tool khác nhau cho từng mục đích chuyên biệt để phân tích chính xác hơn

Muốn gom lại các chỉ số để đọc cho dễ và nắm được tình hình nhanh chóng thì nên dùng các tool tổng hợp và phân tích số.

Kĩ năng về Phân tích & Tối ưu cũng quan trọng một phần vì chúng gắn liền với những xu hướng của tương lai, được nói tới rất nhiều thời gian gần đây: Marketing automation, Machine learning và CDP
- Marketing automation​: thế mạnh của Digital marketing chính là automation (tự động hoá). Điều này sẽ giúp giảm thời gian và tăng hiệu suất, điều mà ai cũng mơ ước. Điển hình là các hệ thống như Chabot (giúp giảm công chat từng người, tăng năng suất chăm khách) hay Email marketing (giúp duy trì mối quan hệ cá nhân hoá và đều đặn). Tuy vậy muốn làm Automation thì phải biết phân tích số liệu để đưa ra các tình huống giả định, từ đó cấu hình cho tool chạy, rồi lại từ số liệu thực tế mà tối ưu từng bước một.
- Machine learning​: những gì có khuôn mẫu mà con người phải làm đi làm lại thì đưa máy tự tư duy rồi làm luôn sẽ tốt hơn. Chưa kể người thì còn hay tuột mood, hay lười biếng chứ máy chỉ có cắm mặt mà chạy 24/7. Ví dụ: Google ads ra mắt Smart campaign, bạn chỉ việc cài đặt tracking cho đúng và đưa ra budget, mọi công việc tối ưu thủ công (đặt giá thầu, điều chỉnh mẫu QC…) sẽ do Máy tự làm. Hiệu quả tốt hơn hẳn mà người thì siêu nhàn Nếu Digital marketer không có tư duy phân tích mà chỉ biết làm tay chân thì vài năm tới chắc chắn sẽ bị đào thải
- CDP​: “CDP is a marketing system that unifies a company’s customer data from marketing and other channels to enable customer modeling and optimize the timing and targeting of message and offers” Nguyên văn định nghĩa của Gartner về CDP Hiểu theo nghĩa đó thì CDP chính là 1 cỗ máy thay bạn thấu hiểu mọi hành vi của người dùng và tiếp cận họ theo cách hiệu quả nhất Vậy thì bạn ngồi chơi sao ? Hay sẽ bị sa thải ? Thực chất máy móc luôn cần người hiểu cách sử dụng và đưa các nguyên liệu đầu vào (content, banner, hình ảnh, video…) Và máy thì cũng có lúc chạy sai, cần người điều chỉnh các thông số hoặc thay đổi máy :slight_smile: Tương lai của Digital marketers có lẽ là người Kiến trúc sư hoặc Vận hành các cỗ máy khủng khiếp đó.

ful stack 02

Cả nguồn sống của Marketer bỗng chốc thu bé lại vừa bằng một cỗ máy

Nhóm Kĩ năng về Sáng tạo
Nhiều bạn cho rằng Sáng tạo là bắt buộc với Marker, và họ yêu thích Marketing vì nó Sáng tạo . Thực sự, Sáng tạo là điều nên có trong mọi ngành, chứ không phải đặc quyền của ngành nào cả. Đương nhiên Marketer nào Sáng tạo thì sẽ xử lí công việc hiệu quả hơn. Sáng tạo sẽ dễ lan toả sức hút và thúc đẩy ham muốn. Thật khó để làm Marketing nếu bạn cứng nhắc, lầm lì và ít ý tưởng. Tuy thế sáng tạo không phải là nghĩ ra những TVC sâu sắc hay những event đỉnh cao. Với Digital marketers, sáng tạo thể hiện trong các kĩ năng rất cụ thể và đơn giản
- Copywriting (viết lách) : nếu viết 1 đoạn văn bản nửa trang A4 mà người khác không hiểu thì thật khó mà lôi cuốn được ai. Viết lách nên là kĩ năng cần có với mọi Marketer, chứ không phải chỉ có mấy bạn Copywriter
- Nghệ thuật : làm sao thẩm định một tấm hình, một đoạn nhạc hay 1 video có thể “lay động" lòng người hay không ? Đây không phải là trách nhiệm của Creative hay Producer mà nên là việc chung của mọi người làm Marketing
- Thuyết trình : làm sao để người đối diện hiểu và ủng hộ mình ? Kĩ năng này càng quan trọng với những công việc đòi hỏi sự giao tiếp, tương tác liên tục giữa nhiều đội nhóm

Sáng tạo cũng có thể rèn luyện. Một số bạn có năng khiếu thì sẽ làm tự nhiên và nhanh chóng hơn. Người chưa có tố chất thì chịu khó mỗi ngày thì sẽ tích luỹ được nội công thôi. Thời 2008 - 2010 mình luôn bị chê là kém thẩm mỹ, không biết góp ý cho Design, hoặc không có ý tưởng sáng tạo. OK thôi, mình dở thì mình phải xem nhiều mẫu QC, vọc nhiều website, đọc nhiều về các campaign, chém gió nhiều với các chuyên gia. Sau 3 năm thì cũng tự tin đưa ra ý kiến liên quan đến Sáng tạo. Dù mình vẫn không giỏi về Sáng tạo Mà không giỏi Sáng tạo có phải là thảm hoạ đâu. Giỏi những kĩ năng khác để bù đắp lại.

Nestle 100 năm, một dự án mang tính Sáng tạo nhất mình Lead. Ra đời năm 2012, nhân dịp kỉ niệm 100 năm Nestle có mặt ở VN, website mô phỏng sự thay đổi của đô thị VN qua suốt 100 năm (tương ứng 100 ngày), đi kèm với một loạt kiến thức về Văn hoá/ Lịch sử khắp các vùng miền. Creative idea đến từ Publicis, còn tất cả các hình ảnh, motion, câu chữ đến từ team mình. Đương nhiên mình không làm design hay copywriting (mình là Lead cơ mà :smiley: ) nhưng để hoàn thành 1 website đồ sộ như vậy thì quả thật trình độ Sáng tạo của mình cũng không thể tệ.

Xem file: ​Climax-Nestle100Years-15Mar12.pdf

full stack 03.PNG

Nhóm Kĩ năng về Tối ưu Quảng cáo

Quảng cáo Digital, hiểu nôm na là triển khai Ads trên các kênh Google, Facebook, Youtube, Instgram, Zalo, Tiktok….ngày càng trở nên quan trọng. Đến nỗi không có Ads thì đừng mong có Leads/ Sale. Một cty nhỏ mỗi tháng có thể chạy cả trăm triệu tiền Ads, cty lớn thì cả chục tỉ, cá biệt có những Cty chạy cả vài chục tỉ/ tháng. Vậy nên một bạn Ads specialist sẽ quan trọng cỡ nào rồi. Nắm trong tay ngân sách Ads triệu usd/ năm thì dĩ nhiên lương của bạn cũng phải tính bằng ngàn đô chứ nhỉ :smiley:

Chạy Ads có gì khó không ? 2008, mình bắt đầu chạy Google adwords, đến 2009 thì chạy Facebook ads và sau đó cũng chạy khá nhiều các kênh khác qua DSP (Demand side platform). Để chạy Ads thì không khó, tốn 1 tuần hiểu các Metrics và các Nút bấm là xong :slight_smile: Nhưng để thuần thục và chạy ra hiệu quả thì cũng đòi hỏi tố chất Cái hay của Ads là kết hợp hai nhóm Kĩ năng: Phân tích với Sáng tạo
- Phân tích​ : bạn chạy Ads phải luôn nhìn vào các con số và đưa ra nhận định. Rồi thử tắt cái này, giảm cái kia xem sao. Rồi bắt trends, học từ đối thủ….Quả là một công việc xoay vần với số liệu và những nút bấm
- Sáng tạo : không có Banner và Content tốt thì đố mà Ads ra hiệu quả. Nhưng thế nào là tốt ? Có phải banner đẹp, câu chữ hay là tốt? Không hẳn nhé. Có những banner được Design rất lung linh không hề tạo ra chuyển đổi. Ngược lại, có những banner nhìn rất “nông dân" lại đem đơn ầm ầm. Tốt ở đây là sự phù hợp giữa Sản phẩm với Tâm lí người xem. Nên cái chữ Sáng tạo của ông chạy Ads phải luôn dung hoà được tư duy thẩm mỹ của Design với tư duy phân tích.
Ví dụ đây là banner của 1 Thẩm mỹ viện:

full stack 04.PNG

Về phương diện Sáng tạo thì cũng chẳng có gì đặc sắc cả, thậm chí nhiều bạn sẽ chê là banner kiểu này sao bán được hàng. Thế mà họ đã bán được cả chục tỉ doanh số mỗi tháng. Marketing là để bán hàng chứ không phải để tranh cãi đẹp xấu nhé :slight_smile: Bí quyết là

  • Làm sao để Facebook duyệt hình ảnh: để màu đen (before), sửa câu chữ…Ai cũng biết là Facebook rất kĩ lưỡng trong việc duyệt, nhưng chỉ có bạn chạy Ads mới mày mò ra được cách “lách"
  • Khuyến, tặng quà, cam kết là những cái “bẫy” chẳng có gì mới mẻ. Nhưng vẫn rất hiệu quả trong mảng Thẩm mỹ Sáng tạo, tức là thu hút được người xem và thúc đẩy họ hành động. Chứ không phải là đẹp, xấu

Nhóm Kĩ năng về tối ưu các nền tảng

Với marketing truyền thống, nhiệm vụ là tạo ra nhận biết (Brand awareness) và thu hút khách tới Cửa hàng/ Siêu thị (Trade). Với Digital marketing, bạn có thể tương tác ngay lập tức với Khách hàng tiềm năng ngay khi mẫu QUảng cáo vừa chạy. Ví dụ: khách comment, inbox fan page, chat trên web….Làm sao để phản hồi được ngay và điều hướng khách tới hành động. Đó quả là một công việc tỉ mẩn, lặp đi lặp lại nhưng không hề nhàm chán. Thậm chí nó ngày càng trở nên quan trọng vì rất gần với Sales.

  • Website/ App optimization​: công việc này dành cho các bạn làm Seo (search engine optimization), hoặc webmaster, hoặc Content, hoặc Ux developer. Mục tiêu cao nhất là giúp Web/App tự điều hướng visitor thành buyer. Nếu bạn giỏi hết những việc này thì có thể lên chức Ecommerce Manager hoặc Product manager với mức lương cỡ 2000 usd trở lên
  • Chăm sóc Khách hàng​: nghe có vẻ nhàm chán. Chat với khách trên fan page, trả lời comment, tư vấn khách trên chatbox, trực hotline/email, thiết kế kịch bản cho chatbot….Nhưng đấy là những việc đầu tiên khi mình bước chân vào ngành Digital và nó đã đem lại vô số bài học (như đã kể). Vì vậy bạn đừng coi thường nhé. Làm tốt thì lên các vị trí như Customer experiences manager, CRM , Sales manager với mức lương cao ngất ngưởng đấy.
  • Tech support​: mỗi nền tảng đều có các cơ chế mở để bạn phát triển thêm các ứng dụng xung quanh. Ví dụ: facebook app, mautic, slack…Hiểu các chỉ dẫn và tạo ra những app giúp tối ưu công việc và tăng hiệu suất là điều rất thú vị. Đi xa hơn bạn sẽ thành Growth hacker (sẽ nói ở phần tiếp theo), hoặc Martech expert
  • Social media optimization​: đây không phải vị trí chạy Ads hay viết content dù nhiều bạn vẫn hay nhầm lẫn. Việc tối ưu kênh Social như Fanpage, Youtube, Group, Instagram nhằm đem lại Organic traffic ; tương tự là Aso (app search optimization) nhằm tăng hiển thi khi search trên appstore. Làm tốt thì thu nhập rất khá. Có những bạn xây kênh youtube bằng re-up video hoặc xây fanpage bằng copycat mà kiếm tiền khủng. Phát triển xa hơn thì có thể thành MMO (make money online); bạn đọc báo nghe nói mấy bạn 9x kiếm mấy chục tỉ từ Youtube thì đấy là Mmo nhé.

Tất nhiên không ai giỏi hết mọi thứ được. Chỉ cần khá một vài kĩ năng kể trên là bạn sẽ có vị trí rất tốt trong mảng Digital rồi. Nếu nền tảng tốt và chọn đường đi đúng thì bạn sẽ tiến rất xa Một bạn chạy ads cứng (khoảng 2 năm kinh nghiệm) vẫn có thể đạt thu nhập cả ngàn usd nhờ làm việc chăm chỉ ở cty và nhận thêm freelance. Chẳng có gì quá tự hào về năng lực chạy Ads, nhưng nhiều bạn học đủ thứ lí thuyết Marketing mà không có kĩ năng thực thi thì khó mà tồn tại trong một thời mà Marketing cần trả lời về các con số.

Marketing giỏi phải kiếm được tiền

18 Likes

Dạ cho em hỏi, em đang có kỹ năng khá về chạy ads và muốn phát triển hơn trong ngành thì nhóm kỹ năng cần nâng cao hơn tiếp theo là gì ạ? Em đang quan tâm về DATA có đúng không ạ?

2 Likes

Data là 01 trong số skill cần phát triển trong tương lai đó bạn ! Trong ebook “Hành Trình 10 Năm Của Một Digital Marketer” sẽ nói những skill nào là cần thiết nhất. Hiện tại skill chạy ads tối ưu là skill có % ít để ý đến trong tương lai vì cái đó ai cũng biết làm rồi

Ko hẳn. Data là 1 trong những tư duy e nên có nếu muốn đi xa hơn
3 cái rất quan trọng

  • Data
  • Quản trị
  • Phát triển nguồn lực (con người + mối qh)
    Theo dõi a1digihub.com sẽ có nhiều bài về chủ đề này

Tiếc là giao diện của forum không giúp cho việc hiển thị được trực quan lắm. Chứ e đọc quyển ebooks kia rồi, nhìn ổn hơn nhiều.

Thank a vì những chia sẻ và highly recommend mọi người ủng hộ cuốn Hành trình 10 năm của a Tuấn ạ :smiley:

Thanks anh Tuấn rất nhiều!