Cách chế ngự Quái Vật Lời Khuyên bên trong bạn

TED Guest Author

Bài đăng này là một phần của TED series “Cách để trở thành một người tốt hơn”, mỗi bài đăng đều mang một lời khuyên hữu ích từ những người trong cộng đồng TED; có thể xem tất cả bài viết ở đây.

Một vài ngày trước đây, tôi hẹn gặp một người bạn của mình. Cô ấy là một cô gái thông minh, tươi sáng và tài năng.

Sau màn hỏi thăm như thường lệ, cô ấy nhìn tôi và nói, “Michael, anh là một người tốt. Tôi cần lời khuyên từ anh.”

Con Quái Vật Lời Khuyên bên trong tôi được đánh thức.

Cô ấy bắt đầu kể với tôi những gì đang xảy ra với cô ấy, và tôi bắt đầu giả vờ lắng nghe, vì thật lòng mà nói, con Quái Vật Lời Khuyên của tôi đã biết chính xác tôi muốn nói gì với cô ấy.

Cuối cùng, cô ấy cũng kể xong và đến lượt tôi chia sẻ lời khuyên tuyệt vời của mình – đó chắc chắn là một lời khuyên tuyệt vời. Tuy nhiên, lời khuyên của tôi lại không đi đến đâu; con Quái Vât Lời Khuyên của tôi đã phá hỏng cuộc trò chuyện ấy.

Các bạn đều biết rất rõ con Quái Vật Lời Khuyên của bản thân. Khi một ai bắt đầu kể cho bạn nghe một điều gì đó. Mặc dù bạn không biết chính xác tình hình hoặc những người liên quan và chắc chắn bạn cũng không hiểu hoàn cảnh của sự việc ấy một cách đầy đủ, sau khoảng 10 giây, con Quái Vật Lời Khuyên của bạn sẽ bắt đầu “Oh, oh, oh, tôi biết mình sẽ nói gì rồi”.

Vấn đề không hẳn là việc đưa ra lời khuyên. Thay vào đó, vấn đề là khi việc đưa ra lời khuyên trở thành một phản ứng mặc định của chúng ta. Có ba vấn đề mà khiến việc đưa ra lời khuyên trở nên tồi tệ.

Vấn đề đầu tiên với việc đưa ra lời khuyên là chúng ta thường giải quyết sai vấn đề. Chúng ta hay bị nhầm lẫn khi nghĩ vấn đề đầu tiên được đưa ra là bài toán thực sự cần được giải đáp - nhưng hầu hết không phải như vậy.

Vấn đề thứ hai là lời khuyên của chúng ta không tốt như chúng ta nghĩ. Nếu bây giờ bạn đang có suy nghĩ trong đầu “Không đâu. Lời khuyên của tôi là tuyệt vời”, tôi khuyên bạn nên xem một video về xu hướng nhận thức. Nó sẽ giải thích việc chúng ta tự cho bản thân là tuyệt vời mặc dù trên thực tế chúng ta không như mình nghĩ.

Vấn đề thứ ba với việc đưa ra lời khuyên là làm tổn thương người đối diện. Nếu bạn có một con Quái Vật Lời Khuyên – thực tế là tất cả chúng ta đều có con Quái Vật Lời Khuyên bên trong mình – nó sẽ mang trách nhiệm phải có tất cả câu trả lời, giải pháp để cứu vớt một người nào đó hoặc một ngày với nhiều mệt mỏi và áp lực. Và đối với người được nhận lời khuyên từ con Quái Vật Lời Khuyên của bạn, họ đang nhận một thông điệp rằng họ không có khả năng tự giải quyết vấn đề của mình, điều này làm mất đi sự tự tin và tự chủ của họ.

Khi chúng ta tiếp tục dung túng con Quái Vật Lời Khuyên, nó ngày càng trở nên tham lam vô độ. Ngay khi một ai đó bắt đầu nói chuyện, con Quái Vật Lời Khuyên bên trong bạn hiện ra và thì thầm trong đầu “Oh, tôi sẽ cho thêm một vài giá trị hay ho trong cuộc trò chuyện này, vâng chắc chắn tôi sẽ làm như vậy”. Bạn cần học cách khống chế con quái vật này, và để khống chế được nó, bạn cần phải hiểu nó.

Thực tế, con Quái Vật Lời Khuyên của bạn có ba nhân cách khác nhau.

Tôi gọi nhân cách đầu tiên là “Tell it” (Nói ra). “Tell it” là nhân cách ồn ào nhất, nó thuyết phục bạn cách duy nhất mà bạn có thể tạo nên giá trị là luôn trả lời mọi thứ. Bởi vì nếu bạn không có câu trả lời, thì bạn sẽ thất bại.

Nhân cách thứ hai tinh vi hơn; nó được gọi là “Save it” (Cứu cánh). “Save it” ôm lấy bạn và nói, “Nhiệm vụ duy nhất của bạn là giải cứu tất cả mọi người – đừng để bất kỳ ai vấp ngã, vật lộn hoặc gặp rắc rối. Nếu còn ai đang gặp khó khăn, thì bạn sẽ thất bại. Các bậc phụ huynh có thể nhận ra vấn đề này.

Nhân cách thứ ba – nhân cách lén lút nhất – chính là “Control it” (Kiểm soát). “Control it” thuyết phục bạn rằng cách duy nhất bạn giành chiến thắng là duy trì sự kiểm soát mọi lúc mọi nơi. Nếu bất cứ ai nắm quyền kiểm soát, dù chỉ một chút, thì bạn (và họ) chắc chắn sẽ thất bại.

Và rồi sẽ có một thứ gì đó kết nối cả ba nhân cách này lại. Trong lúc con Quái Vật Lời Khuyên của bạn đang đưa ra lời khuyên, nó cũng có ý muốn nói là bạn tốt hơn người khác, còn họ thì chưa đủ tốt. Tuy nhiên, điều đó không chỉ làm người khác bị cảm giác nhỏ bé lại; mà bạn cũng thế đấy. Bạn đã đang đánh mất sự kết nối giữa tình người với người, sự đồng cảm, lòng trắc ẩn của mình và ý thức về sự tổn thương.

Để khống chế con Quái Vật Lời Khuyên của bạn, điều bạn muốn làm là hãy thay thế thói quen đưa ra lời khuyên bằng một thói quen mới đó là: Thể hiện sự tò mò. Nó rất đơn giản – và cũng khó khăn nữa – thế đấy.

Đặt câu hỏi là một cách để thể hiện sự tò mò. Hãy để tôi chia sẻ với bạn ba câu hỏi mà tôi ước tôi đã hỏi bạn của tôi khi cô ấy nói rằng cô ấy cần lời khuyên từ tôi.

Câu hỏi thứ nhất: “Vấn đề thực sự của bạn là gì?”. Câu hỏi này giúp nhìn nhận lại cả hai bạn đều chưa hiểu rõ vấn đề khi bắt đầu cuộc trò chuyện. Nó định vị lại vị trí của bạn là người giúp người khác tìm ra vấn đề quan trọng thực sự, không phải để đưa ra câu trả lời nhanh chóng và không chính xác.

Câu hỏi thứ hai: “Còn gì nữa không?” Câu hỏi này mang một sự thấu hiểu rằng câu trả lời đầu tiên mà người đó đưa ra, sẽ không bao giờ là câu trả lời duy nhất và cũng hiếm khi là câu trả lời tốt nhất của họ. Điều này giúp bạn tìm hiểu vấn đề sâu hơn và rõ hơn bằng bất kỳ câu hỏi nào của bạn.

Câu hỏi thứ ba là một câu hỏi khó, nhưng nó rất quyền lực: “Bạn muốn gì?”. Khi một người có thể hiểu rõ về những gì họ muốn, điều đó trở thành nền tảng cho hành động của họ. Khi họ biết họ muốn gì, họ sẽ bước tới phía trước với sự tự chủ và tự tin.

Một khi bạn thể hiện sự tò mò, bạn bắt đầu truyền cảm hứng cho người khác không phải bằng cách đưa ra câu trả lời cho họ, mà là giúp họ tìm ra câu trả lời cho chính bản thân, và cũng không phải bằng cách giải cứu họ mà là giúp họ tìm được lối đi riêng của mình.

Bài viết này được phỏng theo bài nói chuyện của TEDxUniversityOoNevada. Xem tại đây:

Nguồn ideas.ted.com

9 Likes